දේවාල අරමුදල් පෞද්ගලික වත්කම් නොව පොදු දේපළයි, අභියාචනාධිකරණයෙන් සුවිශේෂී තීන්දුවක්

ශ්‍රී ලංකාවේ පන්සල් සහ දේවාල සතු අරමුදල් පෞද්ගලික වත්කම් නොවන බවත්, ඒවා මහජනතාව වෙනුවෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබන ‘පොදු භාර අරමුදල්’ (Public Trust Funds) බවත් අභියාචනාධිකරණය ඓතිහාසික තීන්දුවක් ලබා දෙමින් ප්‍රකාශ කර තිබේ. ඒ අනුව, තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම පිළිබඳ පනත යටතේ එම ගිණුම් පිළිබඳ විස්තර දැනගැනීමට මහජනතාවට නීත්‍යානුකූල අයිතියක් ඇති බව අධිකරණය තීන්දු කළේය.

මෙම සුවිශේෂී තීන්දුව ලබා දෙන ලද්දේ මහජන බැංකුව විසින් තොරතුරු දැනගැනීමේ කොමිෂන් සභාවට එරෙහිව ගොනු කරන ලද අභියාචනා නඩුවක් (CA/RTI/01/2025) විභාග කරමිනි.

නඩුවේ පසුබිම

සිදුවීම ආරම්භ වන්නේ 2024 පෙබරවාරි මාසයේදීය. දෙවිනුවර උත්පලවණ්න ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලයේ බැතිමතෙකු වූ රාමක්‍රිෂ්ණ තේනබදු මහතා, තොරතුරු දැනගැනීමේ පනත යටතේ මහජන බැංකුවෙන් ඉල්ලීමක් කළේය. ඔහු ඉල්ලා සිටියේ එම බැංකුවේ පවත්වාගෙන යනු ලබන දෙවිනුවර දේවාලයට අයත් බැංකු ගිණුම් දෙකක තොරතුරුය.

එහෙත්, එම ගිණුම් “තුන්වන පාර්ශවයක පෞද්ගලික තොරතුරු” බවත්, ඒවා හෙළි කිරීමෙන් ගනුදෙනුකරුවාගේ පෞද්ගලිකත්වයට හානි වන බවත් පවසමින් මහජන බැංකුව එම ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය. දේවාලයේ බස්නායක නිලමේවරයා ද මෙම තොරතුරු ලබාදීමට සිය විරෝධය පළ කර තිබුණි.

තොරතුරු කොමිසමේ සහ අධිකරණයේ ස්ථාවරය

බැංකුවේ තීරණයට එරෙහිව තේනබදු මහතා තොරතුරු දැනගැනීමේ කොමිෂන් සභාවට අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කළ අතර, කරුණු විමසීමෙන් පසු කොමිසම තීන්දු කළේ මෙම තොරතුරු පොදු මහජන සුබසිද්ධියට අදාළ බැවින් ඒවා ලබාදිය යුතු බවයි. බැංකුව මෙම තීරණයට එරෙහිව අභියාචනාධිකරණයට ගියද, අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරුන් වන සුමුදු ප්‍රේමචන්ද්‍ර සහ ආර්. ගුරුසිංහ යන මහත්වරුන් කොමිසමේ තීරණය තහවුරු කළහ.

අධිකරණ තීන්දුවේ ප්‍රධාන කරුණු:

1931 අංක 19 දරන විහාර දේවාලගම් ආඥාපනතට අනුව, බස්නායක නිලමේවරයෙකු යනු දේවාලයේ දේපළවල ‘භාරකරුවෙකු’ (Trustee) මිස එහි පෞද්ගලික හිමිකරු නොවේ.

බැතිමතුන්ගේ ආධාර, ත්‍යාග සහ දේපළවලින් ලැබෙන ආදායම් පෞද්ගලික මුදල් නොවන අතර ඒවා පොදු මහජන අරමුදල් වේ.

බැංකු පනත මගින් ගනුදෙනුකරුවන්ගේ රහස්‍යභාවය රකින ලෙස පැවසුවද, තොරතුරු දැනගැනීමේ පනතේ 4 වැනි වගන්තියට අනුව එවැනි ගැටීමකදී ප්‍රමුඛත්වය හිමිවන්නේ තොරතුරු පනතටය.

දෙවිනුවර වැනි පෞරාණික දේවාල පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ මහජනතාව විසින් නඩත්තු කරන ස්ථාන බැවින් ඒවායේ පාලනය විනිවිදභාවයකින් යුක්ත විය යුතු බව අධිකරණය අවධාරණය කළේය.

තීන්දුවේ බලපෑම

මෙම තීන්දුව දෙවිනුවර දේවාලයට පමණක් නොව, දිවයිනේ සියලුම පන්සල් සහ දේවාලවලට අදාළ වන ‘පූර්වාදර්ශී’ තීන්දුවකි. මින් ඉදිරියට ආගමික ස්ථානවල අරමුදල් පරිහරණය කිරීමේදී සිදුවන නාස්තිය, දූෂණය හෝ අක්‍රමිකතා පිළිබඳව ප්‍රශ්න කිරීමට සහ තොරතුරු ලබාගැනීමට ඕනෑම පුරවැසියෙකුට නීතිමය අයිතිය හිමිවේ.

මහජනයාගේ භක්තියෙන් පිහිටුවන අරමුදල් පාරදෘශ්‍ය ලෙස කළමනාකරණය විය යුතු බව මෙමගින් යළිත් තහවුරු කර ඇති අතර, එය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් සහතික කර ඇති තොරතුරු දැනගැනීමේ මූලික අයිතිවාසිකම තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීමකි.