සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ අසත්‍ය සහ තහවුරු නොකළ තොරතුරු ප්‍රචාරය කරමින් මහජනතාව නොමඟ යැවීම, අනවශ්‍ය කැළඹීම් ඇති කිරීම හෝ භීතිය පැතිරවීම සම්බන්ධයෙන් නීතිමය පියවර ගන්නා බවට ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය යළිත් වරක් අනතුරු අඟවා තිබේ.
පොලිස් මාධ්‍ය ප්‍රකාශක සහකාර පොලිස් අධිකාරී එෆ්. යූ. වුට්ලර් මහතා මාධ්‍ය වෙත පවසා ඇත්තේ සමාජ මාධ්‍ය හරහා අසත්‍ය තොරතුරු ප්‍රචාරය කිරීමේ සිදුවීම් නිතර වාර්තා වන බවයි. එවැනි පළ කිරීම් මහජන කැළඹීම් ඇති කිරීමට, ජනතාව නොමඟ යැවීමට සහ සමාජය තුළ භීතිය පැතිරවීමට හේතු විය හැකි බවද ඔහු සඳහන් කර ඇත.
පොලිස් මාධ්‍ය ප්‍රකාශකවරයා පවසා ඇත්තේ මෙවැනි ක්‍රියාකාරකම් පොලිසිය විසින් නිරීක්ෂණය කරමින් සිටින බවත්, වැරදිකරුවන්ට එරෙහිව පරිගණක අපරාධ පනත සහ ශ්‍රී ලංකා දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය යටතේ අවශ්‍ය පියවර ගන්නා බවත්ය.
පුවතක් යැවීමට පෙර තහවුරු කිරීමේ වගකීම
ඩිජිටල් තාක්ෂණය හරහා පුවතක් තත්පර කිහිපයකින් දහස් ගණනක් අතරට යැවිය හැකිය. එහෙත් එම වේගය සමඟ වගකීමද පැමිණේ. සත්‍ය බවට තහවුරු නොකළ පණිවුඩයක්, ඡායාරූපයක් හෝ වීඩියෝවක් හුවමාරු කිරීමෙන් පසුව ක්ෂණයකින් එය දහස් ගනනක් අතරට ගමන් කරයි. එවිට එය නිවැරදි කිරීමට බොහෝ විට ප්‍රමාද වැඩි විය හැකිය.
ආපදා, රෝග වසංගත, ආරක්ෂක සිදුවීම් හෝ අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ හිඟයන් පිළිබඳ අසත්‍ය තොරතුරු හුවමාරු වුවහොත් ජනතාව කලබලයට පත්විය හැකිය. එවැනි ප්‍රචාර වෙළෙඳපොළට බලපෑම් කිරීමේ හැකියාවද ඇත. අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ සම්බන්ධයෙන් අනවශ්‍ය මිලදී ගැනීම් සිදුවීම, සැපයුම් දාමවලට පීඩනයක් ඇතිවීම හෝ ජනතාව අතර විශ්වාසය පහළ යාම එහි ප්‍රතිඵල විය හැකිය.
පුද්ගලයන්ට එරෙහිව පදනම් විරහිත චෝදනා පළ කිරීමද බරපතළ ප්‍රතිවිපාක ඇති කළ හැකිය. එවැනි චෝදනා හේතුවෙන් පුද්ගලයෙකුගේ පෞද්ගලික ජීවිතය, රැකියාව, සමාජ සම්බන්ධතා සහ මානසික සෞඛ්‍යයට හානි විය හැකිය. ආගමික හෝ වාර්ගික පසුබිමක් ඇති සිදුවීමක් සම්බන්ධයෙන් තහවුරු නොකළ පුවතක් හුවමාරු කිරීමෙන් සමාජ කණ්ඩායම් අතර සැකය සහ සතුරුකමද වර්ධනය විය හැකිය.
මාර්ගගත ආරක්ෂණ පනත යටතේ ඇති විධිවිධාන
ශ්‍රී ලංකාවේ අන්තර්ජාල ආරක්ෂාව සම්බන්ධ ප්‍රධාන නීතිමය රාමුවක් වන්නේ 2024 අංක 09 දරන මාර්ගගත ආරක්ෂණ පනතයි. මෙම පනතේ 12 වැනි වගන්තිය යටතේ ජාතික ආරක්ෂාව, මහජන සෞඛ්‍යය හෝ මහජන සාමයට තර්ජනයක් ඇති කරන, නැතහොත් විවිධ කණ්ඩායම් අතර අයහපත් හැඟීම් සහ සතුරුකම ප්‍රවර්ධනය කරන අසත්‍ය ප්‍රකාශ අන්තර්ජාලය හරහා සන්නිවේදනය කිරීම පිළිබඳ වරදක් ලෙස දක්වා ඇත.
එම වගන්තිය යටතේ වරදක් තහවුරු වුවහොත් වසර පහක් දක්වා සිරදඬුවමක්, රුපියල් පන්ලක්ෂයක් දක්වා දඩයක් හෝ එම දඬුවම් දෙකම නියම කළ හැකිය.
ආගමික කටයුතු සම්බන්ධයෙන්ද පනතේ විශේෂ විධිවිධාන ඇත. නීත්‍යනුකූල ආගමික ඇදහීමකට හෝ ආගමික උත්සවයකට අසත්‍ය ප්‍රකාශයකින් බාධා කිරීම පිළිබඳ 15 වැනි වගන්තිය යටතේ සඳහන් වේ. යම් ආගමකට හෝ ආගමික විශ්වාසයකට එරෙහිව ද්වේෂසහගත අරමුණකින් අසත්‍ය ප්‍රකාශයක් කිරීම පිළිබඳ 16 වැනි වගන්තියෙන්ද විධිවිධාන සලසා ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මෙම නීති පිළිබඳව වාර්තා කිරීමේදී වැදගත් කරුණක් වන්නේ සෑම වැරදි හෝ විවේචනාත්මක පළ කිරීමක්ම ස්වයංක්‍රීයව වරදක් නොවන බවයි. අදාළ වගන්තියේ සඳහන් අංග, පළ කිරීමේ අරමුණ, එහි අන්තර්ගතය, ඇති වූ හෝ ඇති විය හැකි හානිය සහ පවතින සාක්ෂි අනුව නීතිමය වගකීම තීරණය වෙයි.
පරිගණක අපරාධ පනත ගැන නිවැරදි අවබෝධයක්
2007 අංක 24 දරන පරිගණක අපරාධ පනත යටතේ පරිගණකයකට හෝ දත්තවලට අනවසරයෙන් ඇතුළුවීම, පරිගණක පද්ධතියකට අනවසර වෙනස්කම් හෝ හානි සිදු කිරීම, නීතිවිරෝධී ලෙස ලබාගත් දත්ත සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීම සහ පරිගණක ක්‍රියාකාරකම් මඟින් ජාතික ආරක්ෂාව, ජාතික ආර්ථිකය හෝ මහජන සාමයට අනතුරක් ඇති කිරීම වැනි ක්‍රියා ආවරණය කෙරේ.
ඒ අනුව, සමාජ මාධ්‍යයේ පළ වන සෑම අසත්‍ය ප්‍රකාශයක්ම එම පනත යටතේ වරදක් නොවේ. පොලිසිය පවසන පරිදි නීතිමය පියවර ගන්නේ සිද්ධියේ ස්වභාවය සහ අදාළ නීතිමය ප්‍රතිපාදන අනුවය.
අන්තර්ජාලය හරහා සිදුවන ක්‍රියාවක් සම්බන්ධයෙන් පරීක්ෂණයක් ආරම්භ වූ විට පළ කිරීමේ මුල් මූලාශ්‍රය, භාවිත කළ ගිණුම, පණිවුඩය නිර්මාණය කළ සහ හුවමාරු කළ ආකාරය, එහි අරමුණ සහ සිදු වූ බලපෑම වැනි කරුණු වැදගත් විය හැකිය.
අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස සහ වගකීම
සමාජ මාධ්‍ය යනු පුරවැසියන්ට අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට, තොරතුරු බෙදා ගැනීමට සහ පොදු කාරණා පිළිබඳ සංවාද කිරීමට ඇති වැදගත් අවකාශයකි. එහෙත් අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස යනු අනෙක් පුද්ගලයන්ට තර්ජනය කිරීමට, පදනම් විරහිත චෝදනා එල්ල කිරීමට, මහජනතාව බියගැන්වීමට හෝ ආගමික හා වාර්ගික සතුරුකම ඇති කිරීමට ලැබෙන බලපත්‍රයක් නොවේ. වාර්තාවක් ලෙස පළ කරන කරුණක් සහ පුද්ගලික අදහසක් අතර වෙනස පැහැදිලිව දැක්වීමද සමාජ මාධ්‍ය භාවිත කරන්නන්ගේ වගකීමකි.
“පොලිසිය පැවසූ බව”, “නිල වාර්තාවකට අනුව” හෝ “විමර්ශනයක් අනුව” යන වචන කරුණු තහවුරු කර නොගෙන භාවිත කිරීමෙන් වැළකිය යුතුය. එසේම ඡායාරූපයක් හෝ වීඩියෝවක් බෙදා ගන්නා විට එය පැරණි එකක් නව සිදුවීමක් ලෙස හුවමාරු කරන්නේදැයි පරීක්ෂා කළ යුතුය.
වගකීම්සහගත ඩිජිටල් පුරවැසියෙකු වීමට
පුවතක් හුවමාරු කිරීමට පෙර එහි දිනය, ස්ථානය, මුල් මූලාශ්‍රය සහ නිල තහවුරු කිරීම පරීක්ෂා කළ යුතුය. ශීර්ෂ පාඨය පමණක් නොව, සම්පූර්ණ පුවත කියවීමද වැදගත්ය. එකම සිදුවීම පිළිබඳ විවිධ විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර අතර කරුණු සසඳා බැලීමෙන් වැරදි තොරතුරු හඳුනාගත හැකිය.
ආගමික, වාර්ගික හෝ ආරක්ෂක සංවේදීතාවක් ඇති පුවතක් නම්, එය හුවමාරු කිරීමට පෙර තවත් සැලකිලිමත් විය යුතුය. තහවුරු නොකළ චෝදනා, උසිගන්වනසුලු වචන සහ කපා සංස්කරණය කළ වීඩියෝ එවැනි පුවත් වේගයෙන් පැතිරීමට හේතු විය හැකිය.
සැක සහිත පළ කිරීමක් හමු වූ විට එය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත නොකර, අදාළ සමාජ මාධ්‍ය ජාලයට වාර්තා කළ හැකිය. අවශ්‍ය අවස්ථාවලදී පොලිස් පරිගණක අපරාධ විමර්ශන අංශයටද තොරතුරු ලබාදිය හැකිය.
අසත්‍ය පුවත් මැඩලීම රජයේ ආයතනවල පමණක් වගකීමක් නොවේ. පුවතක් කියවා, එහි මූලාශ්‍රය පරීක්ෂා කර, තහවුරු නොකළ කරුණු තවදුරටත් නොයැවීම සෑම පුරවැසියෙකුටම කළ හැකි සරල පියවරකි. ඩිජිටල් තාක්ෂණය සමාජයට යහපතක් කරන්නේද, හානියක් කරන්නේද යන්න තීරණය වන්නේ එය භාවිත කරන ආකාරයෙනි.
