විදේශීය වෙබ් අඩවියක ගෙවීම් සේවාව භාවිතා කළ මිලියන ගණනක් පරිශීලකයන්ගේ email ලිපින සහ වෙබ් අඩවි, භාවිතා කළ තොරතුරු අනවසරයෙන් පිටතට ගොස් ඇති බවට වාර්තා වීමත් සමග අන්තර්ජාල පරිශීලකයන් අතර දැඩි කැළඹීමක් ඇතිවී තිබේ.
අන්තර්ජාලය අද අපගේ දෛනික ජීවිතයේ අත්යවශ්ය කොටසක් වී තිබුණද, එය භාවිතා කරන ජනතාවගේ පුද්ගලික තොරතුරු සහ ආරක්ෂාව දැඩි අවදානමකට මුහුණ දී ඇති බව මෙම නවතම සිද්ධියෙන් තහවුරු වෙයි.
මෙවැනි සිද්ධියක් “data breach” ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර, එය වෙබ් අඩවියක් හෝ එයට සම්බන්ධ ආයතනයක් තුළ තිබූ පුද්ගලික දත්ත සයිබර් අපරාධකරුවන් විසින් සොරකම් කිරීමක් ලෙස පැහැදිලි කළ හැක. විශේෂඥයන් පවසන්නේ, මෙය අනාගතයේදී පුද්ගලික ජීවිත, සමාජ සම්බන්ධතා සහ මානසික ආරක්ෂාවට පවා බලපාන බරපතළ ගැටළුවක් බවයි.
මෙම දත්ත සොරකම සිදු වූ ආකාරය
වැඩිහිටි විනෝදාස්වාද වේදිකාවක් වන Pornhub සම්බන්ධ ප්රධාන සයිබර් ආරක්ෂණ සිදුවීමක් එහි වාරික දායකත්ව සේවාවට බැඳී ඇති පරිශීලක දත්ත නිරාවරණය කර ඇති අතර, ලොව පුරා මිලියන සංඛ්යාත පරිශීලකයින් සඳහා බරපතල පෞද්ගලිකත්වය සහ ආරක්ෂක ගැටළු මතු කර තිබේ.
සිදුවුයේ කුමක් ද?
කුප්රකට හැකර් කණ්ඩායමක් වන ShinyHunters හි කොටසක් යැයි කියා ගන්නා සයිබර් අපරාධකරුවන් පවසන්නේ Pornhub Premium පරිශීලකයින්ට සම්බන්ධ තොරතුරු අඩංගු විශාල දත්ත කට්ටලයක් සොරකම් කර ඇති බවයි. බිට්කොයින් වලින් කප්පම් මුදලක් නොගෙවන්නේ නම් මෙම දත්ත ප්රකාශයට පත් කිරීමට හෝ විකිණීමට මෙම කණ්ඩායම තර්ජනය කරන බව වාර්තා වේ .
BBC ඇතුළු ජාත්යන්තර මාධ්ය වාර්තා අනුව, මෙම සිද්ධිය සිදුවී ඇත්තේ වෙබ් අඩවිය විසින් භාවිතා කළ තෙවන පාර්ශව සේවාවක් (third-party service) හරහාය. එවැනි සේවාවන්, පරිශීලකයන් වෙබ් අඩවිය භාවිතා කරන ආකාරය මැනීමට යොදාගන්නා අතර, ඒවායේ ආරක්ෂාව දුර්වල වූ විට, දත්ත සොරකම් වීමේ අවදානම ඉතා ඉහළය.
මෙහිදී, පරිශීලකයන්ගේ password හෝ බැංකු ගිණුම් තොරතුරු සොරකම් වී නැති බව වාර්තා කර තිබුණද, email ලිපින සහ භාවිතා කළ වෙබ් අඩවි පිළිබඳ තොරතුරු පිටතට යාම පවා, බොහෝ දෙනෙකුට ගැටළු රැසක් ඇති කළ හැකි බව විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙයි.
සාමාන්ය පරිශීලකයාට ඇති අවදානම්
මෙවැනි දත්ත සොරකමක් සිදුවීමෙන් පසු, පරිශීලකයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවන්නේ:
- වංචාකාර email සහ පණිවිඩ
- “ඔබේ පුද්ගලික තොරතුරු අපි දන්නවා” ලෙස බිය ගන්වන හෝ මුදල් ඉල්ලා පණිවිඩ
- පුද්ගලික ජීවිතය ප්රසිද්ධ කරන බවට blackmail කිරීම
වැනි සිදුවීම්ය. විශේෂයෙන්, සමාජයේ ලජ්ජාව සහ ගෞරවය ඉතා වැදගත් වන රටවලදී, මෙවැනි තර්ජන මානසික පීඩනය දැඩි ලෙස වැඩි කරන බව සයිබර් ආරක්ෂක විශේෂඥයන් පවසයි.
ශ්රී ලාංකිකයින්ට මෙය අදාලද?
මෙය විදේශීය වෙබ් අඩවියක සිදුවූ සිද්ධියක් වුවද, ශ්රී ලාංකික පරිශීලකයන්ටත් සෘජුව බලපාන බව විශේෂඥයන් අවධාරණය කරයි. ඊට හේතුව, අන්තර්ජාලයේ:
- රටකට සීමා නොමැති වීම
- ශ්රී ලාංකිකයින් විශාල ප්රමාණයක් විදේශීය වෙබ් අඩවි සහ apps භාවිතා කිරීම
යන කරුණුය. එම නිසා, ලංකාවේ භාවිතා කරන email ලිපින පවා මෙවැනි දත්ත සොරකම්වලට ගොදුරු විය හැක.
ඔබ ඔබව ආරක්ෂා කරගත හැකි සරල පියවර
තාක්ෂණික දැනුමක් නොමැති පුද්ගලයෙකුටත් කළ හැකි සරල පියවර කිහිපයක් විශේෂඥයන් යෝජනා කරයි:
- එකම password එක වෙබ් අඩවි කිහිපයක භාවිතා නොකිරීම
- Email ගිණුමට අමතර ආරක්ෂාව (two-step verification) යෙදීම
- සැක සහිත links, emails, messages ඉක්මනින් විශ්වාස නොකිරීම
- මුදල් ඉල්ලා හෝ බිය ගන්වන පණිවිඩ ලැබුණහොත් ඒවාට ප්රතිචාර නොදීම
මෙවැනි සරල පුරුදු, පුද්ගලික දත්ත ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වැඩි බලපෑමක් ඇති බව ඔවුන් පෙන්වා දෙයි.
සමාජයට සහ රජයට ඇති වගකීම
මෙවැනි සිදුවීම් නැවත නැවත සිදුවීම, ඩිජිටල් ආරක්ෂාව පිළිබඳ ජනතාවගේ දැනුවත්භාවය තවමත් ප්රමාණවත් නොවන බව හෙළි කරයි. ශ්රී ලංකාව තුළ ද Data Protection Act ක්රියාත්මක වුවද, විදේශීය ආයතන හා සම්බන්ධ දත්ත සොරකම් සම්බන්ධයෙන් නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගැනීම සීමිත බව විශේෂඥයන් පවසයි.
ඒ අනුව,
👉 ජනතාව දැනුවත් කිරීම
👉 පාසල් සහ වැඩිහිටි අධ්යාපනය තුළ ඩිජිටල් සාක්ෂරතාව වැඩි කිරීම
👉 සහ සයිබර් අපරාධ පිළිබඳ නීති ක්රියාත්මක කිරීම
අත්යවශ්ය බව ඔවුන් අවධාරණය කරයි.
අන්තර්ජාල දත්ත සොරකම් වීම කියන්නේ දුර රටක සිදුවන, අපට අදාල නොවන ගැටළුවක් නොව, ශ්රී ලංකාවේ සාමාන්ය පරිශීලකයෙකුටත් සෘජුව බලපාන ගෝලීය අනතුරක් බව මේ සිද්ධිය නැවත වරක් මතක් කර දෙයි.
අන්තර්ජාලය භාවිතා කරන සෑම පුද්ගලයෙකුම,
👉 තම පුද්ගලික තොරතුරු ගැන වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීම
👉 සහ අවම ආරක්ෂක පුරුදු පවා අනුගමනය කිරීම
අද දිනයේ අත්යවශ්ය කාර්යයක් බවට පත්ව ඇත.
