කෙබාබ්, සුවඳින් පිරි බිරියානි සහ ශීත කාලයේ පමණක් හමුවෙන වලාකුළු වගේ අතුරුපස කියන්නේ, ඉන්දියාවේ ලක්නව් නගරයටම විශේෂිත ආහාර කිහිපයක්.
උතුරු ඉන්දියාවේ පිහිටි ලක්නව්, කාලයක් තිස්සේම ආහාර ලෝලීන්ගේ ප්රියතම නගරයක්. දැන් ඒ රසවත් නගරය, යුනෙස්කෝ “ආහාර නගරයක්” (Creative City of Gastronomy) ලෙස නිල වශයෙන් පිළිගැනීමට ලක්ව ඇත.
යුනෙස්කෝ පිළිගැනීම කියන්නේ මොකක්ද?
මෙම පිළිගැනීමෙන්, ලක්නව් නගරය, නගර සංවර්ධනය සඳහා ආහාර සංස්කෘතිය භාවිතා කරන නගරයක් ලෙස හඳුනාගන්නා අතර ලෝකය පුරා නගර 408ක් අයත් වන ජාත්යන්තර ජාලයකට එක්වෙයි.
යුනෙස්කෝ දකුණු ආසියා කාර්යාලයේ අධ්යක්ෂ ටිම් කර්ටිස් පවසන්නේ, මෙය ලක්නව් නගරයේ ආහාර උරුම සංස්කෘතියට ලැබුණු දැවැන්ත පිළිගැනීමක් බවයි.
2019දී හයිදරබාද් නගරය යුනෙස්කෝ ලැයිස්තුවට එක්වූ අතර ලක්නව් ලැයිස්තුවට එක්වූ දෙවැනි ඉන්දියානු නගරය වෙයි.
ලක්නව්වෙ ආහාර විශේෂ ඇයි?
ලක්නව්වෙ ආහාර විශේෂ වන්නේ, සෙමින් උයන ක්රමය නිසා. මෙම නගරය, 18 සහ 19 වැනි සියවස්වල නවාබ්වරුන්ගේ නගරය ලෙස ප්රසිද්ධියට පත් වුණා. ඒ කාලයේ රජවරුනගේ මුළුතැන්ගෙවල් තුළින් අදටත් ප්රසිද්ධ මෙම ආහාර බොහොමයක් උපත් ලැබූ ලෙස සැලකේ.
දියවෙන කෙබාබ් සහ සුවඳ බිරියානි
ලක්නව්ව ප්රසිද්ධ කරපු ආහාරයක් තමයි කෙබාබ්. කථාවක් තියෙනවා – දත් නැති වයස්ගත නවාබ්වරයෙකුට ආහාරයට ගැනීමට හැකිවන ලෙස, මස් ඉතා සිනිඳුව උයාපු එකක් කියලා.
තවත් විශේෂත්වයක් තමයි දුම් පුක්ත් කියන උයන ක්රමය. භාජනය මුද්රා කර, අඩු ගින්නක මන්දගාමීව උයන මේ ක්රමය, බිරියානි සහ කරිවලට විශේෂ රසයක් දෙනවා.
වීදි ආහාරයෙන් පිරි නගරයක්
ලක්නව් කියන්නේ විශාල අවන්හල් විතරක් තියෙන නගරයක් නෙමෙයි.
උදේ පාන්දරම, කඅඩා තේ කඩ වගේ තැන්වල, මැටි කෝප්පවල දෙන මසාලා තේ බොන්න ජනතාව රැස්වෙයි.
කෙබාබ් විතරක් නෙමෙයි
ලක්නව්, නිර්මාංශ කැමති අයගේත් නගරයක්. බනියා ප්රජාවගේ නිර්මාංශ සම්ප්රදාය, චාට් වගේ කඩ ආහාර, ශීත කාලයේ පමණක් හමුවෙන මැකන් මලයි වගේ කෑම, මේ සියල්ල ලක්නව්ව විශේෂ කරනවා.
ලෝකයට හඳුනාගන්න ලැබුණු රසවත් නගරයක්
යුනෙස්කෝ පිළිගැනීමත් එක්ක, ලක්නව් ආහාර කතා ලෝකයටම කියන්න නව අවස්ථාවක් ලැබී තිබෙනවා.
ආහාර ලෝලීන් පවසන්නේ, ලක්නව් වල හැම කෑමක්ම, එය වීදි කඩයක හෝ අවන්හලක වුණත්, ඉතිහාසයක් සහ කතාවක් අරගෙන එනවා කියලා.
ලංකාවට යුනෙස්කෝ “ආහාර නගරයක්” ලෙස පිළිගැනීම ලැබීම අසීරු ද?
ලංකාවට යුනෙස්කෝ “ආහාර නගරයක්” ලෙස පිළිගැනීම ලැබීම අසීරු වන්නේ, නගරයක් මධ්යස්ථ කරගත්, නිල වශයෙන් පිළිගත් ආහාර සංස්කෘතික ප්රතිපත්තියක් රට තුළ නොතිබීම නිසාය.
යුනෙස්කෝ පිළිගැනීම ලැබෙන්නේ රටකට නොව, නගරයකට වන අතර, එම නගරයේ ආහාර උරුමය, ඉතිහාසය, වීදි ආහාර සංස්කෘතිය සහ වර්තමාන ජීවිතය එකට සම්බන්ධ කරමින් ලේඛනගත කර, ජාත්යන්තර මට්ටමට ඉදිරිපත් කළ යුතුය.
ශ්රී ලංකාවේ කොළඹ, නුවර, ගාල්ල හෝ යාපනය වැනි නගරවල එවැනි සුවිශේෂී ආහාර අනන්යතාවයන් තිබුණද, ඒවා නගර සංවර්ධන දැක්මක් ලෙස එකලස් කර නොමැති වීම ප්රධාන බාධාවක් වී ඇත.
එයට අමතරව, වීදි ආහාර සහ සම්ප්රදායික කුස්සිය නියාමනය කිරීම, ආරක්ෂාව සහ පිරිසිදුකම තහවුරු කිරීම, සහ නගර සභා, සංචාරක හා සංස්කෘතික අමාත්යාංශ අතර සම්මුති සහිත ක්රියාමාර්ග ක්රියාත්මක කිරීමේ හිඟයද මෙම අසීරුතාවය වැඩි කරයි.
ලංකාවේ බොහෝ අවස්ථාවලදී වීදි ආහාර සංස්කෘතිය උරුමයක් ලෙස නොව, ගැටළුවක් ලෙස සැලකෙන අතර, එය ජාත්යන්තර විශ්වාසයට හා නිල යුනෙස්කෝ අයදුම් ක්රියාවලියට අහිතකර ලෙස බලපායි. මේ හේතු නිසා, ශක්තිමත් ආහාර උරුමයක් තිබුණද, ශ්රී ලංකාවට මෙවැනි ජාත්යන්තර පිළිගැනීමක් ලබාගැනීම අදටත් අභියෝගයක් වී තිබේ.
