වැලි කතරේ සිට ගුවන් ලොවේ කිරුළ දක්වා: මැදපෙරදිග ගුවන් සේවයේ ස්වර්ණමය යුගය අභියෝගයට ලක්වෙයිද?

එක් කලෙක ඩුබායි යනු බ්‍රිතාන්‍යයේ සිට ඉන්දියාව හෝ ඕස්ට්‍රේලියාව බලා යන සුඛෝපභෝගී ගුවන් යානාවලට ඉන්ධන ලබා ගැනීම සඳහා වැලි කතරේ ඉදිවූ කුඩා නවාතැන්පොළක් පමණි. 1960 දශකයේදී වැලි සහිත ගුවන් පථයක් පමණක් තිබූ මෙම නවාතැන, අද වන විට ලෝක ගුවන් සේවයේ හදවත බඳු ‘ඩුබායි ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ (DXB)’ බවට පත්ව තිබේ. 2024 වසරේදී පමණක් මගීන් මිලියන 92ක් මෙම ගුවන්තොටුපොළ හරහා ගමන් කර ඇති අතර, එය ලන්ඩන් හීත්‍රෝ ගුවන්තොටුපොළ පවා අභිබවා යමින් ලොව කාර්යබහුලම ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ බවට පත්ව ඇත.

කෙසේ වෙතත්, වර්තමානයේ මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින දැඩි යුධමය ගැටුම්කාරී තත්ත්වය, දශක ගණනාවක් පුරා ගොඩනැගූ මෙම ‘ගල්ෆ් ගුවන් සේවා ආකෘතිය’ (Gulf Model) දැඩි අර්බුදයකට ඇද දමා තිබේ.

අහස වැසෙයි: ගොඩබිම අතරමං වූ දහස් ගණනක්

පසුගිය පෙබරවාරි අග භාගයේදී එල්ල වූ ප්‍රහාරත් සමඟ මැදපෙරදිග ගුවන් කලාපය අඩපණ විය. ඩුබායි, අබුඩාබි සහ කටාර් යන ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථාන හරහා ගමන් කිරීමට පැමිණි දහස් සංඛ්‍යාත මගීන් ගුවන්තොටුපොළවල් සහ හෝටල් තුළ අතරමං වූහ. ගුවන් ගමන් දහස් ගණනක් අවලංගු වූ අතර, ඉරානය විසින් හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය අවහිර කිරීම හේතුවෙන් ගුවන් ඉන්ධන සැපයුම අඩාල වීම තත්ත්වය තවත් දරුණු කළේය. යුරෝපයේ ගුවන් ඉන්ධන අවශ්‍යතාවයෙන් අඩක්ම සපයන්නේ මෙම කලාපය බැවින්, ඉන්ධන මිල දෙගුණයකින් ඉහළ ගොස් තිබේ.

‘ගල්ෆ් ආකෘතිය’ යනු කුමක්ද?

එමිරේට්ස් (Emirates), එතිහාඩ් (Etihad) සහ කටාර් එයාර්වේස් (Qatar Airways) යන ගුවන් සේවාවල සාර්ථකත්වයට හේතු වූයේ ඔවුන්ගේ සුවිශේෂී ව්‍යාපාරික රටාවයි. ලොව ඕනෑම කෙළවරක සිටින මගියෙකුට එක් නැවතුමකින් (ඩුබායි හෝ දෝහා වැනි) ලොව අනෙක් කෙළවරට ඉතා සහනදායී මිලට ගමන් කිරීමට මෙමගින් අවස්ථාව ලැබුණි.

හිටපු එතිහාඩ් ප්‍රධාන විධායක ජේම්ස් හෝගන් පවසන පරිදි, ගල්ෆ් කලාපය පිහිටා ඇත්තේ භූගෝලීය වශයෙන් ලෝකයේ මධ්‍යයට වන්නටය. පැය කිහිපයක පියාසර කාලයකින් චීනය, ඉන්දියාව සහ යුරෝපය යා කළ හැකි වීම ඔවුන්ට ලැබුණු ලොකුම වාසියයි.

මගී විශ්වාසය බිඳවැටීම

මෙම අර්බුදයේ ඇති භයානකම තත්ත්වය වන්නේ මගීන් තුළ ඇති වී තිබෙන අනාරක්ෂිත භාවයයි. මෙල්බන් සිට වැනීසිය බලා ගිය මගියෙකු වන ඉයන් ස්කොට් පවසන්නේ තමා දින ගණනාවක් මැදපෙරදිග අතරමං වූ බවත්, ඉදිරියේදී යුද්ධය අවසන් වුවද නැවත මෙම කලාපය හරහා ගමන් කිරීමට තමාට විශ්වාසයක් නොමැති බවත්ය.

ඩුබායි හරහා යන මගීන්ගෙන් 47%ක් ද, දෝහා හරහා යන මගීන්ගෙන් 74%ක් ද සංක්‍රමණික මගීන් (Connecting passengers) වේ. ඔවුන්ට මැදපෙරදිග ගුවන් කලාපය අනාරක්ෂිත යැයි හැඟුණහොත්, ඔවුන් සිංගප්පූරුව, හොංකොං හෝ ටෝකියෝ වැනි විකල්ප මාර්ග තෝරා ගනු ඇත.

ගුවන් ටිකට්පත් මිල ඉහළ යයිද?

විශ්ලේෂකයන් පවසන්නේ මෙම අර්බුදය දිගු වුවහොත් ලෝක ගුවන් ටිකට්පත් මිල අනිවාර්යයෙන්ම ඉහළ යන බවයි. යුරෝපීය ගුවන් සේවාවලට ගල්ෆ් ගුවන් සේවා සපයන දැවැන්ත ධාරිතාවය (ලෝක ධාරිතාවයෙන් 9.5%) පියවීමට නොහැකිය. ගල්ෆ් ගුවන් සේවා වෙළඳපොළෙන් ඉවත් වුවහොත්, තරඟකාරීත්වය අඩුවීම සහ ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම නිසා මගීන්ට වැඩි මුදලක් වැය කිරීමට සිදුවනු ඇත.

කෝවිඩ් වසංගතය හමුවේ වුවද නොසැලී නැගී සිටි ගල්ෆ් ගුවන් සේවාවලට මෙම යුධමය තත්ත්වය ද ජය ගැනීමට හැකි වනු ඇතැයි ඇතැමුන් විශ්වාස කරති. එහෙත්, සංචාරක සහ ව්‍යාපාරික කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙස ඩුබායි ගොඩනගා ඇති ප්‍රතිරූපය නැවත යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට වසර දෙක තුනක් ගතවනු ඇති බව විශේෂඥයින්ගේ මතයයි.

(BBC ඇසුරිණි)