ලෝක දේශපාලන ඉතිහාසය දෙස හැරී බැලීමේදී, රාජ්‍ය නායකයන්ගේ බිරින්දෑවරුන් හෙවත් “ප්‍රථම කාන්තාවන්” (First Ladies) යනු ජනතා ඡන්දයෙන් සෘජුවම පත්වන පිරිසක් නොවේ. එහෙත්, ඔවුන් සතු ව්‍යවස්ථාපිත නොවන දේශපාලන බලය සහ සිහසුන පිටුපස ඇති බලපෑම ඇතැම් අවස්ථාවලදී සමස්ත රාජ්‍ය තන්ත්‍රයම පාලනය කිරීමට තරම් ප්‍රබල වී ඇත. මෙම අසීමිත බලය අනිසි ලෙස භාවිතා කරමින් මහා පරිමාණ දූෂණ, මූල්‍ය වංචා, මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සහ රාජ්‍ය ද්‍රෝහී කුමන්ත්‍රණවලට සම්බන්ධ වී, පසුව අධිකරණය හමුවේ වැරදිකරුවන් වී සිරදඬුවම් ලැබූ ලෝක ප්‍රකට රාජ්‍ය නායක ආර්යාවන් පිළිබඳ පුවත් ලෝක දේශපාලනය උඩුයටිකුරු කිරීමට සමත් විය. නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ දේශපාලන සදාචාරය පිළිබඳ ගැඹුරු විමර්ශනයකට මග පාදන මෙම ඓතිහාසික සිදුවීම්, බලයේ අස්ථිරභාවය කියාපාන කදිම නිදසුන් වෙයි.
ගෝලීය දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ වඩාත්ම බරපතළ සහ දරුණුතම දඬුවමකට ලක්වූ රාජ්‍ය නායක ආර්යාව වන්නේ චීනයේ කොමියුනිස්ට් නායක මාඕ සේතුංගේ සිව්වන බිරිඳ වූ ජියැන්ග් ක්විං (Jiang Qing) ය. “මැඩම් මාඕ” ලෙස හැඳින්වුණු ඇය, චීන සංස්කෘතික විප්ලවය (1966-1976) සමයේ මිලියන ගණනකගේ ජීවිත විනාශ කිරීමට සහ බුද්ධිමතුන් දහස් ගණනක් ඝාතනය කිරීමට නායකත්වය දුන් අන්තවාදී දේශපාලන කල්ලියක් වූ “හතර දෙනාගේ කල්ලියේ” ප්‍රධානියා ලෙස කටයුතු කළාය. මාඕගේ මරණයෙන් පසු ඇයව අත්අඩංගුවට ගත් අතර, 1981 දී අධිකරණය විසින් ඇයට අත්හිටවූ මරණ දඬුවම නියම කරන ලදී. පසුව 1983 දී එය ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඬුවමක් බවට පත් කෙරුණු අතර, ඇය 1991 දී බන්ධනාගාරයේ සිටියදීම සියදිවි නසාගත්තාය.
දේශපාලන බලය උපයෝගී කරගනිමින් මහා පරිමාණ මූල්‍ය දූෂණවල නිරත වූ තවත් ප්‍රකට චරිතයක් වන්නේ පිලිපීනයේ හිටපු ජනාධිපති ෆර්ඩිනන්ඩ් මාකෝස්ගේ බිරිඳ වූ ඉමෙල්ඩා මාකෝස් (Imelda Marcos) ය. 1965 සිට 1986 දක්වා පැවති පාලන සමය තුළ සිය සැමියා සමග එකතු වී පිලිපීන රජයේ භාණ්ඩාගාරයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන ගණනක් සොරකම් කර ස්විස් බැංකුවල තැන්පත් කිරීමේ චෝදනා ඇයට එල්ල විය. දීර්ඝ නීතිමය ක්‍රියාවලියකින් පසු, 2018 වසරේදී පිලිපීන දූෂණ විරෝධී විශේෂ අධිකරණය (Sandiganbayan) විසින් ඇය වරදකාරිය කරමින් වසර 40කට අධික සිරදඬුවම් නියම කළද, ඇයගේ වයස සහ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය සලකා දඬුවම ක්‍රියාත්මක නොවිණි. කෙසේ වෙතත්, වසර හතළිහකට ආසන්න කාලයක් ඇදුණු මෙම නීතිමය සටන නිමා කරමින්, පිලිපීන ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැති වීම මත මෑතකදී ඇයව එම දූෂණ චෝදනා සියල්ලෙන් නිදොස් කොට නිදහස් කරනු ලැබීය.
ලෝක ඉතිහාසයේ මූල්‍ය දූෂණ සහ වංචා සම්බන්ධයෙන් දැඩි දෝෂදර්ශනයට ලක් වූ තවත් කාන්තාවක වන්නේ මැලේසියාවේ හිටපු අග්‍රාමාත්‍ය නජීබ් රසාක්ගේ බිරිඳ වන රොස්මා මන්සූර් ය. ඇය සරවක් ප්‍රාන්තයේ ග්‍රාමීය පාසල් සඳහා සූර්ය බලශක්ති ව්‍යාපෘතියක් ලබා දීම වෙනුවෙන් මැලේසියානු රින්ගිට් මිලියන 187.5 ක දැවැන්ත අල්ලසක් ඉල්ලීම සහ ලබා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් වැරදිකාරිය විය. ඒ වෙනුවෙන් ඇයට වසර 10ක සිරදඬුවමක් සහ රින්ගිට් මිලියන 970ක දැවැන්ත දඩයක් නියම වූ අතර, ඇය මේ වන විට එම සිරදඬුවමට එරෙහිව අභියාචනා ඉදිරිපත් කරමින් නීතිමය සටනක නිරතව සිටින්නීය.
මේ අතර, ටියුනීසියාවේ වසර 23ක් ඒකාධිපති පාලනයක් ගෙනගිය බෙන් අලි ජනාධිපතිවරයාගේ බිරිඳ වූ ලීලා බෙන් අලි ද රටේ ප්‍රධාන ආර්ථික ක්ෂේත්‍ර නීතිවිරෝධී ලෙස සිය පවුලට පවරා ගනිමින් බිලියන ගණනක මහජන මුදල් අවභාවිත කිරීමේ චෝදනාවලට ලක් වූවාය. 2011 විප්ලවය හමුවේ ඇය සෞදි අරාබියට පලාගිය අතර, ටියුනීසියානු අධිකරණය විසින් ඇය නොමැතිවම විභාග වූ නඩු මගින් ඇයට වසර 45කට අධික සිරදඬුවම් නියම කර ඇත.
දේශපාලන බලය මූල්‍ය දූෂණයට පමණක් නොව, රාජ්‍ය ආරක්ෂාව අනතුරේ හෙළීමට ද යොදාගත් අවස්ථා ලෝක ඉතිහාසයෙන් හමුවේ. බටහිර අප්‍රිකානු රාජ්‍යයක් වන අයිවරි කෝස්ට් හි හිටපු ජනාධිපති ලෝරන්ට් ග්බැග්බෝගේ බිරිඳ වන සිමෝන් ග්බැග්බෝ ඊට කදිම නිදසුනකි. 2010 පැවති ජනාධිපතිවරණයෙන් සිය සැමියා පරාජයට පත්වීම පිළිගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම නිසා රට තුළ ඇති වූ දරුණු මැතිවරණ ප්‍රචණ්ඩත්වයට සහ සිවිල් වැසියන් 3,000කට අධික පිරිසක් මියගිය සන්නද්ධ ගැටුම් මෙහෙයවීමට ඇය සෘජුවම දායක වූවාය. රාජ්‍ය ආරක්ෂාව අනතුරේ හෙළීම සහ සන්නද්ධ කල්ලි සංවිධානය කිරීමේ චෝදනාවලට වරදකාරිය කරමින් එරට අධිකරණය ඇයට වසර 20ක සිරදඬුවමක් නියම කළද, පසුව ඇයට විශේෂ රාජ්‍ය පොදු සමාවක් හිමි විය.
ගෝලීය තත්ත්වයට සාපේක්ෂව ශ්‍රී ලාංකීය දේශපාලන සන්දර්භය දෙස බැලීමේදී ද මෙවැනිම සිදුවීමක් මෑතකදී වාර්තා විය. හිටපු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ බිරිඳ වන ශිරන්ති රාජපක්ෂ මහත්මිය ද අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව (CIABOC) විසින් අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී. ඇය විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ “සිරිලිය සවිය” පදනම මගින් රිජ්වේ ආර්යා ළමා රෝහලට ස්කෑනර් යන්ත්‍රයක් මිලදී ගැනීම සඳහා රාජ්‍ය බැංකුවකින් ලබාගත් රුපියල් මිලියන 10ක මුදල් අවභාවිත කළ බවට ඇයට චෝදනා එල්ල වී ඇත. අධිකරණ නියෝග මත ඇය දැනට රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කර සිටියි.
මෙම දේශපාලන චරිත පිළිබඳ විමර්ශනාත්මකව විශ්ලේෂණය කිරීමේදී පැහැදිලි වන ප්‍රධානතම කරුණක් වන්නේ, ප්‍රථම කාන්තාවන් සතු වගවීමකින් තොර අසීමිත බලය බොහෝ විට මහා පරිමාණ දූෂණයට මග පාදන බවයි. ඔවුන් සිදුකරන මූල්‍ය හෝ දේශපාලන මැදිහත්වීම් සඳහා සෘජුවම පාර්ලිමේන්තුවට හෝ ජනතාවට වගකීමට බැඳී නැති වටපිටාවක, පාලන තන්ත්‍රයන් වෙනස් වන විට හෝ අධිකරණ පද්ධතිය ස්වාධීන වන විට ඔවුන්ට නීතිය හමුවට පැමිණීමට සිදු වේ.
බලයේ උච්ඡතම ස්ථානවල වැජඹෙන පාලකයන් සහ ඔවුන්ගේ පවුල්වල සාමාජිකයන් පසුව නීතියේ රැහැනට හසුවීම මගින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක “නීතියට ඉහළින් කිසිවෙකු නොමැති” බවත්, දේශපාලන රැකවරණය තාවකාලික එකක් පමණක් වන බවත් මනාව තහවුරු වෙයි.
අමල්ෂි ගමගේ විසිනි
