හිම කන්දට බිලි වූ සිහිනය, එවරස්ට් කන්දේ සදාකාලික නින්දට ගිය කඳු නගින්නා

ලෝකයේ ඉහළම මුදුන වන එවරස්ට් කන්ද තරණය කිරීම ලොව පුරා සිටින කඳු නගින්නන්ගේ ජීවිතයේ උත්තරීතරම සිහිනයයි. නමුත් ඇතැම් විට එම සිහිනය කෙළවර වන්නේ මුළු මහත් පවුලක්ම කඳුළු සාගරයක ගිල්වන ශෝකාන්තයකිනි. පසුගියදා එවැනිම සංවේදී පුවතක් ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය ඔස්සේ වාර්තා වූයේ ඉන්දියාවේ හයිද්‍රාබාද් නුවර පදිංචිව සිටි 53 හැවිරිදි ජ්‍යෙෂ්ඨ තොරතුරු තාක්ෂණ අධ්‍යක්ෂවරයකු (Senior IT Director) සහ දක්ෂ කඳු නගින්නෙකු වූ අරුන් කුමාර් තිවාරි (Arun Kumar Tiwari) මහතා සම්බන්දයෙනි.

දිගු කලක් තිස්සේ තමන් දුටු සිහිනය සැබෑ කරගනිමින් එවරස්ට් මුදුනටම පා තැබූ ඔහු, ආපසු පැමිණීමේදී ‘මරණයේ කලාපය’ (Death Zone) ලෙස හැඳින්වෙන අතිශය අනතුරුදායක කලාපයේදී අවසන් හුස්ම හෙළුවේය. දැන් ඔහුගේ දේහය සදහටම එවරස්ට් හිම තලාවේම තැන්පත් කිරීමට ඔහුගේ බිරිඳ සහ දියණියන් දෙදෙනා ඇතුළු පවුලේ අය තීරණය කර තිබේ.

අත් නොහළ සිහිනය සහ මරණයේ කලාපයේ සටන

අරුන් කුමාර් තිවාරි යනු ආධුනිකයෙකු නොවේ. ඔහු මීට පෙර රුසියාවේ එල්බෘස් (Mt Elbrus), ඇමරිකාවේ ඩෙනාලි (Mt Denali) සහ ආර්ජන්ටිනාවේ ඇකොන්කගුවා (Mt Aconcagua) වැනි ලොව ප්‍රමුඛ පෙළේ උස් කඳු මුදුන් රැසක් සාර්ථකව තරණය කළ ප්‍රවීණයෙකි. 2025 වසරේදී ද ඔහු එවරස්ට් තරණයට උත්සාහ කළ නමුත්, මීටර් 7,200ක උසකදී ඇති වූ සෞඛ්‍ය ගැටලු හේතුවෙන් ආපසු හැරී යාමට සිදු විය.

නමුත් සිය අධිෂ්ඨානය අත් නොහළ ඔහු 2026 වසරේදී නැවතත් එවරස්ට් බලා පැමිණියේය. පසුගිය මැයි 21 වැනිදා ඔහු සිහිනය සැබෑ කරගනිමින් එවරස්ට් මුදුනටම ළඟා විය. කෙසේ වෙතත්, අවසන් මීටර් කිහිපය නැගීමේදීම ඔහු දැඩි ලෙස විඩාවට පත්ව සිටි බවත්, ආපසු හැරෙන ලෙස පුද්ගලික ෂර්පා (Sherpa) මාර්ගෝපදේශකයා උපදෙස් දුන් බවත් ගවේෂණ සංවිධායකයෝ පවසති. “මුදුන ඇස් පනාපිට පෙනෙද්දී මම මේ සිහිනය අත්හරින්නේ නැහැ” යන්න අරුන්ගේ ස්ථාවරය විය.

මුදුනට ගොස් ආපසු බසිමින් සිටියදී, මීටර් 8,000කට ඉහළින් පිහිටි, ඔක්සිජන් අවම ‘හිලරි ස්ටෙප්’ (Hillary Step) නම් අතිශය බෑවුම් සහිත ස්ථානයේදී ඔහු ලේ වමනය කරමින් බිම ඇද වැටී මියගියේය.

ඩොලර් ලක්ෂයක අසීරු මෙහෙයුම (Retrieval Logistics)

අරුන් මියගිය ස්ථානය පිහිටා ඇත්තේ කඳු මුදුනට මීටර් 60ක් පමණක් මෙපිටිනි. එම උසෙහිදී හෙලිකොප්ටර් ක්‍රියාත්මක කළ නොහැකි අතර, දේහයක් පහළට රැගෙන ඒමට නම් ෂර්පාවරුන් 8-10 දෙනෙකු ජීවිත අවදානම නොතකා, දැඩි හිම කුණාටු සහ हिमපතන (Avalanches) මැද දින ගණනාවක් ශීත වූ අයිස් කුට්ටි කපමින් දේහය මීටර් 2,400ක් පහළට (කෑම්ප් II වෙත) අතින්ම ඇදගෙන ආ යුතුය.

මේ සඳහා ගවේෂණ සමාගම මුලින් ඩොලර් 114,000ක් (ඉන්දීය රුපියල් කෝටියකට අධික) මුදලක් ඉල්ලා සිටි අතර, පසුව එය ඩොලර් 94,000ක් (රුපියල් ලක්ෂ 90කට ආසන්න) දක්වා අඩු කිරීමට එකඟ විය. රක්ෂණ සමාගම් මඟින් ආවරණය කරනු ලබන්නේ ජීවතුන් අතර සිටින අය මුදාගැනීමේ මෙහෙයුම් මිස දේහයන් නැවත ලබාගැනීමේ පිරිවැය නොවේ.

“ඔහු ශිව දෙවියන්ගේ අභියසයි” – පවුලේ අයගේ සංවේදී තීරණය

මෙම අධික පිරිවැය සහ දේහය පහළට රැගෙන ඒමේදී තවත් ෂර්පාවරුන් කිහිපදෙනෙකුගේ ජීවිත අනතුරේ වැටීමේ අවදානම සලකා බලා අරුන්ගේ පවුලේ අය අසීරු, නමුත් ආත්මීය තීරණයකට එළඹුණහ. ඒ ඔහුගේ දේහය එවරස්ට් මතම තැබීමටයි.

අරුන්ගේ මස්සිනා වන සුධීර් උපධ්‍යාය මාධ්‍ය වෙත මෙසේ පවසා තිබුණි,

“මේ තීරණය ගත්තේ මුදල් ප්‍රශ්නයක් නිසාම නෙවෙයි. අපේ ආගමික විශ්වාසයන්ට අනුව හිමාලය කියන්නේ ශිව දෙවියන්ගේ සහ පාර්වතී දේවියගේ වාසස්ථානය (දේවභූමිය). ඔහු දැන් ඉන්නේ ශිව දෙවියන්ගේ අභියස සමාධිගත වෙලා. එතරම් ඉහළක සිට සිරුර පහළට අදින කොට එය සම්පූර්ණයෙන්ම විකෘති වෙනවා. ඔහුගේ දරුවන්ට ඒ බිහිසුණු දසුන පෙන්වන්න අපිට බැහැ. ඔහු වඩාත්ම ආදරය කළ හිමාලයේම ඔහුට සදාකාලික නින්දට යන්න ඉඩදීම ඊට වඩා ගෞරවනීයයි.”

හිම කන්දේ සැඟවෙන නීතිමය ගැටලු

පවුලේ අය මානුෂීය සහ ආධ්‍යාත්මික පැත්තෙන් මෙම තීරණය ගත්තද, මෙවැනි තීරණවලදී පරිපාලනමය වශයෙන් විශාල ගැටලු රැසකට මුහුණ දීමට සිදුවේ. දේහය කත්මණ්ඩු නුවරට රැගෙන විත් නිල වශයෙන් පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණයක් සහ හඳුනාගැනීමක් සිදු නොකරන තාක්, නේපාල රජය මරණ සහතිකයක් (Death Certificate) නිකුත් නොකරයි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නීතිමය වශයෙන් අදාළ පුද්ගලයා දිගු කලක් සලකනු ලබන්නේ “අතුරුදන් වූවෙකු” (Missing) ලෙස බැවින්, බැංකු කටයුතු, දේපළ සහ රක්ෂණ හිමිකම් පියවා ගැනීමට පවුලේ අයට වසර ගණනාවක් නීතිමය අරගලයක නිරත වීමට සිදු වේ.

අරුන් කුමාර් තිවාරි දැන් එවරස්ට් කන්දේ සුදු හිම තලාවට මුසු වී හමාරය. පරිගණක තිර සහ තාක්ෂණික ලෝකයේ කාර්යබහුලත්වය මැද වුවද, තමන් ආදරය කළ පරිබාහිර ලෝකය සහ ස්වභාවධර්මය වෙනුවෙන් දිවි පිදූ මිනිසෙකුගේ මතකය හිමාලයේ සීතල සුළඟ සමඟ සදාකාලිකව රැඳෙනු ඇත.