ලෝක දේශපාලනයේ සහ ආර්ථිකයේ දැඩි කතාබහට ලක්වෙමින් පවතින ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර යුද ගැටුම් නිමා කිරීමේ මූලික එකඟතා ගිවිසුමකට දෙපාර්ශවයම අත්සන් තබා ඇතැයි ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් පවසයි. මෙම මූලික එකඟතාවයේ නිල අත්සන් තැබීම ලබන සිකුරාදා ජිනීවා නුවරදී සිදු කිරීමට නියමිත අතර, එදිනම ලෝක වෙළඳාමට අතිශය තීරණාත්මක හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) නැවත විවෘත කරන බවද ඇමරිකානු ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීහු තහවුරු කරති.
පකිස්ථානයේ සහ කටාර් රාජ්යයේ මැදිහත් වීමෙන් පැවැති දීර්ඝ සාකච්ඡාවලින් අනතුරුව මෙම එකඟතාවයට පැමිණ තිබේ. ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්, උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස් සහ ඉරාන පාර්ලිමේන්තු කථානායක මොහොමඩ් බගර් ගාලිබාෆ් විසින් මෙම ගිවිසුමට විද්යුත් ක්රමයට (Electronically) අත්සන් තබා ඇත.
ගිවිසුමේ අන්තර්ගතය සහ න්යෂ්ටික වැඩසටහන
ඇමරිකානු උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස් ප්රකාශ කළේ පිටු එකහමාරකින් සමන්විත මෙම මූලික ගිවිසුම මඟින් දෙපාර්ශවය ඉදිරියට කටයුතු කළ යුතු රාමුව සකස් කර දෙන බවයි. ගිවිසුමේ පළමු ඡේදයට අනුව ඉරානය කලාපීය සාමය සහ ස්ථාවරත්වය වෙනුවෙන් කැපවිය යුතු අතර, ත්රස්තවාදී සංවිධානවලට අරමුදල් සැපයීම නතර කළ යුතුය.
වඩාත්ම වැදගත් කරුණ වන්නේ ඉරානය සතු න්යෂ්ටික අවි නිපදවීම නොකරන බවට වන පොරොන්දුව සහතික කිරීමයි. ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩසටහන පිළිබඳ තාක්ෂණික සාකච්ඡා මේ සතියේ ආරම්භ වීමට නියමිතය. ඉරානයට පනවා ඇති සම්බාධක ඉවත් කිරීම හෝ අත්හිටුවා ඇති ඔවුන්ගේ වත්කම් නිදහස් කිරීම සිදු වන්නේ ඉරානය මෙම පොරොන්දු ඉටු කරන ආකාරය නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් පසුව පමණක් බව ඇමරිකානු නිලධාරීහු අවධාරණය කරති.
මෙමඟින් දැනට පවතින සටන් විරාමය තවත් දින 60කින් දීර්ඝ වන අතර, එම කාලය තුළ අවසන් ස්ථිර ගිවිසුමකට එළඹීම සඳහා සාකච්ඡා පැවැත්වේ. ජනාධිපති ට්රම්ප් විසින් ඉරාන වරායන් වෙත පනවා තිබූ නාවික අවහිරතා වහාම ඉවත් කිරීමටද නියෝග කර ඇත.
ඊශ්රායලයේ සහ කලාපීය රටවල ප්රතිචාර
ලෙබනනයද මෙම සටන් විරාම රාමුවට ඇතුළත් වුවද, ලෙබනන් භූමියෙන් ඊශ්රායල් ආරක්ෂක අංශ ඉවත් කර ගැනීම මේ සඳහා කොන්දේසියක් නොවන බව ඇමරිකාව පවසයි. මේ පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් ඊශ්රායල අග්රාමාත්ය බෙන්ජමින් නෙදන්යාහු කියා සිටියේ ලෙබනනය, සිරියාව සහ ගාසා තීරයේ ආරක්ෂිත කලාපවල ඉස්රායල් හමුදා දිගටම රැඳී සිටින බවයි. එමෙන්ම, ගිවිසුමක් තිබුණත් නැතත් ඉරානයට න්යෂ්ටික අවි ලබා ගැනීමට කිසිසේත් ඉඩ නොතබන බවද ඔහු අවධාරණය කළේය.
මේ අතර, බ්රිතාන්යය, ප්රංශය, ජර්මනිය සහ ඉතාලිය යන රටවල නායකයන් ඒකාබද්ධ ප්රකාශයක් නිකුත් කරමින් මෙම පියවර අගය කර ඇති අතර, ඉරානය න්යෂ්ටික අවි නිපදවීමෙන් වැළකී සිටින බව තහවුරු කරන්නේ නම් අදාළ සම්බාධක ඉවත් කිරීමට සූදානම් බව දන්වා සිටියහ. ඉරාන විදේශ අමාත්යාංශය ප්රකාශ කර ඇත්තේ ඇමරිකාව කෙරෙහි තවමත් දැඩි නොවිශ්වාසයක් පවතින නමුත්, මෙය ආතතිය අඩු කර ගැනීමට තැබූ වැදගත් පියවරක් වන බවයි.
