පසුගිය වසරේ සිට ඇවිලී ගිය දරුණු යුද වාතාවරණය නිමා කිරීම සඳහා පසුගියදා අත්සන් කරන ලද මූලික එකඟතාවයෙන් අනතුරුව, ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද සහ ඉරාන ඉහළ පෙළේ නිලධාරීන් අතර සෘජු සාකච්ඡා ස්විට්සර්ලන්තයේ බර්ගන්ස්ටොක් (Bürgenstock) හිදී ආරම්භ වී තිබේ.
දෙපාර්ශවය අතර ඇති කරගත් මූලික එකඟතාවයට අනුව, දින 60ක් ඇතුළත අවසන් සාම ගිවිසුමකට එළඹීමටත්, ලෙබනනය ඇතුළු “සියලු පෙරමුණු” වල සටන් නැවැත්වීමටත්, හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) නැවත විවෘත කිරීමටත් නියමිතය.
සාකච්ඡා ආරම්භ වීමත් සමඟ සමාජ මාධ්ය ඔස්සේ අදහස් දක්වමින් ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් ප්රකාශ කළේ, ලෙබනනයේ සිටින ඉරාන හිතවාදී සටන්කාමීන් (Proxies) වහාම ගැටුම් ඇති කිරීම නැවැත්විය යුතු බවයි. එසේ නොමැති වුවහොත් ඉරානයට නැවතත් “ඉතා දරුණු ලෙස ප්රහාර එල්ල කරන” බවට ජනාධිපතිවරයා තර්ජනය කර තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, ඇමෙරිකානු උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස් (JD Vance) ප්රකාශ කළේ, ඉරානය කලාපීය අස්ථාවරත්වය ඇති කිරීම සහ න්යෂ්ටික අවි අභිලාෂයන් අතහැරීමට සූදානම් නම්, දෙරට අතර සබඳතා සම්පූර්ණයෙන්ම යහපත් මඟකට හැරවීමට ඇමෙරිකාව සූදානම් බවයි. මෙම සාකච්ඡා සඳහා ට්රම්ප්ගේ බෑණනුවන් වන ජැරඩ් කුෂ්නර් සහ විශේෂ නියෝජිත ස්ටීව් විට්කොෆ් ද සහභාගී වී සිටිති.
ඉරාන නියෝජිත පිරිස මෙහෙයවමින් එරට පාර්ලිමේන්තු කථානායක මොහොමඩ් බගර් ගලිබෆ් සහ විදේශ අමාත්ය අබ්බාස් අරග්චි ස්විට්සර්ලන්තයට පැමිණ ඇත. මෙම සාකච්ඡා සඳහා මීට පෙරද මැදිහත්කරුවෙකු ලෙස කටයුතු කළ පකිස්ථාන අග්රාමාත්ය ෂෙහ්බාස් ෂරීෆ් සහ එරට සන්නද්ධ හමුදා ප්රධානී ෆීල්ඩ් මාර්ෂල් අසීම් මුනීර් ද එක්ව සිටීම සුවිශේෂී වේ.
ලෝකයේ තෙල් සහ ස්වභාවික වායු ප්රවාහනයෙන් 20%ක් සිදුවන උපායමාර්ගිකව වැදගත් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය නැවත විවෘත කිරීමට ඉරානය එකඟ වී තිබුණි. එහෙත් පසුගිය සිකුරාදා ප්රකාශයට පත් කළ සන්සුන් වාතාවරණය බිඳදමමින් ලෙබනනයේ ඊශ්රායලය සහ හිස්බුල්ලා සංවිධානය අතර සෙනසුරාදා දරුණු ගැටුම් ඇති වීම හේතුවෙන්, සමුද්ර සන්ධිය නැවත වසා දැමීමට ඉරානය පියවර ගත්තේය.
කෙසේ වෙතත්, මුහුදු ගමන් නිරීක්ෂණ දත්ත (MarineTraffic) පෙන්වා දෙන්නේ ඉරානයේ නිවේදනය නොතකා තෙල් නැව් ඇතුළු වාණිජ නෞකා කිහිපයක් තවමත් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරමින් පවතින බවයි.
මූලික සාම එකඟතාවයෙන් පසුව ද ඊශ්රායල ගුවන් ප්රහාරවලින් ලෙබනනයේ පුද්ගලයන් 67 දෙනෙකු මියගොස් ඇති අතර, හිස්බුල්ලා ප්රහාරවලින් ඊශ්රායල සෙබළුන් 5 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇත.
පසුගිය පෙබරවාරි 28 වැනිදා ඇමෙරිකාව සහ ඊශ්රායලය එක්ව ඉරානයට එරෙහිව ආරම්භ කළ යුද්ධයට, ඉරාන උත්තරීතර නායකයා ඝාතනය කිරීමට පලිගැනීමක් ලෙස හිස්බුල්ලා සංවිධානය මැදිහත් වීමත් සමඟ ලෙබනනය ද ඈඳා ගැනුණි. මාර්තු 2 වැනිදා සිට මේ දක්වා ලෙබනනය තුළ පමණක් පුද්ගලයන් 4,057 දෙනෙකු මියගොස් ඇති බව එරට සෞඛ්ය අමාත්යාංශය පවසයි.
මෙම මූලික එකඟතාවය යටතේ ඉරානයේ නැවත ගොඩනැඟීමේ කටයුතු සඳහා ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 300ක සැලසුමක් සහ ඉරානයට පනවා ඇති සියලුම සම්බාධක ඉවත් කිරීමට ඇමෙරිකාව එකඟ වී ඇතත්, යුද්ධයට ප්රධානතම හේතුව වූ ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩපිළිවෙළ පිළිබඳ ගැටලුව තවදුරටත් සාකච්ඡා මට්ටමේ පවතී.
