මරණ දඬුවම වෙනුවට දීර්ඝ සිර දඬුවම්? පාස්කු නඩු තීන්දුව පිටුපස ඇති නීතිය, සාක්ෂි සහ දඬුවම් ගණනය

2019 පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාර සම්බන්ධයෙන් කොළඹ ස්ථිර මහාධිකරණ ත්‍රිපුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ල ලබාදුන් තීන්දුවත් සමඟ වසර හතකට ආසන්න කාලයක් තිස්සේ පැවති ප්‍රධාන අපරාධ නඩුවක තීරණයක් ප්‍රකාශයට පත්ව තිබේ.

අධිකරණය හමුවේ විභාග වූ විත්තිකරුවන් 24 දෙනාගෙන් 15 දෙනකු වරදකරුවන් කර ඇති අතර අනෙක් නව දෙනා නිදහස් කර තිබේ. වරදකරුවන් වූ 15 දෙනාට අවුරුදු 200 සිට 260 දක්වා බරපතළ වැඩ සහිත සිර දඬුවම් නියම කර ඇති අතර, ඔවුන්ගේ චංචල හා නිශ්චල දේපළ රාජසන්තක කිරීමටද අධිකරණය නියෝග කර ඇත. නඩුව විභාග කළේ විනිසුරු නවරත්න මාරසිංහ, විනිසුරු රාමනාදන් කන්නන් සහ විනිසුරු සුජීව නිශ්ශංක යන මහත්වරුන්ගෙන් සමන්විත ත්‍රිපුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ලකි.

මෙහි විශේෂ අවධානයට ලක්වන්නේ මරණ දඬුවම වෙනුවට මෙතරම් දීර්ඝ සිර දඬුවම් නියම කර තිබීමය.

නව දෙනකු නිදහස් වූයේ ඇයි?

මෙම නඩුවේ විත්තිකරුවන් 24 දෙනාම එකම තත්ත්වයක සිටියේ නැත. පැමිණිල්ල විසින් ඔවුන්ට එරෙහිව ඉදිරිපත් කළ සාක්ෂි සහ එක් එක් විත්තිකරුගේ සම්බන්ධතාවය වෙන වෙනම පරීක්ෂා කිරීමට සිදුවිය.

අධිකරණයක අපරාධ නඩුවක වරදකරු කිරීමට පැමිණිල්ල විසින් චෝදනාව සාධාරණ සැකයෙන් ඔබ්බට ඔප්පු කළ යුතුය. එම මට්ටමට සාක්ෂි නොපැමිණියේ නම් විත්තිකරු නිදහස් කිරීමට සිදුවේ. මෙහිදී නව දෙනකු නිදහස් කර තිබෙන්නේ ඔවුන්ට එරෙහි චෝදනා ඔප්පු කිරීමේදී අවශ්‍ය නීතිමය මට්ටම සපුරා නොතිබීම ලෙස සාමාන්‍යයෙන් තේරුම් ගත යුතුය. එහෙත් එක් එක් පුද්ගලයා සම්බන්ධයෙන් අධිකරණය දක්වා ඇති විශේෂ හේතු සම්පූර්ණ තීන්දුව අධ්‍යයනය කිරීමෙන් පසුව පමණක් නිශ්චිතව පැවසිය හැකිය.

සාක්ෂි විශාල නඩු විභාගයක්

මෙය සාමාන්‍ය අපරාධ නඩුවක් නොවීය. අධිකරණය හමුවේ පැමිණිල්ල වෙනුවෙන් සාක්ෂිකරුවන් 2,309 දෙනකු නම් කර ඇති අතර, නඩු විභාගය වසර පහකට ආසන්න කාලයක් පැවතිණි. නඩු භාණ්ඩ 2,076ක් පමණ අධිකරණයට ඉදිරිපත් කර තිබූ අතර ඒ අතර පුපුරන ද්‍රව්‍ය, බෝම්බ සෑදීමට භාවිත කළ රසායනික ද්‍රව්‍ය, ගිනි අවි සහ තියුණු ආයුධද තිබිණි. රජයේ රස පරීක්ෂක වාර්තා, ඩීඑන්ඒ වාර්තා, අධිකරණ වෛද්‍ය වාර්තා සහ මරණ පරීක්ෂණ වාර්තාද සාක්ෂි අතරට එක්ව තිබුණි.

එසේම විත්තිකරුවන් විසින් පොලිසියට ලබාදී තිබූ පාපොච්චාරණ දහයක් අධිකරණය විසින් සාක්ෂි ලෙස පිළිගෙන තිබේ. එම පාපොච්චාරණ ස්වේච්ඡාවෙන් ලබා දුන්නේද යන්න පිළිබඳ විභාගයක්ද සිදුකර ඇති බව වාර්තා වේ.

මෙම නඩුව මුලින් විත්තිකරුවන් 25 දෙනකු සම්බන්ධයෙන් ගොනු කර තිබුණද, නඩු විභාගයට පෙර 17 වැනි විත්තිකරු වූ යාසින් බාවා අබ්දුල් රවුෆ් මිය යාමෙන් පසුව නඩුවේ ඉතිරි වූයේ 24 දෙනෙකි.

චෝදනා මොනවාද?

මෙම නඩුවේ ප්‍රධාන චෝදනා වූයේ 2019 පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාර සම්බන්ධයෙන් කුමන්ත්‍රණ කිරීම, අනුබල දීම සහ සහාය දැක්වීම යන කරුණුය. ඊට අමතරව අන්තවාදී අදහස් ප්‍රචාරය කිරීම හා ජාතික, ආගමික හෝ වාර්ගික කණ්ඩායම් අතර වෛරය හා අසමගිය ඇති කිරීමට සම්බන්ධ ක්‍රියා පිළිබඳ චෝදනාද ඇතුළත් විය. නඩුවේ මුළු චෝදනා සංඛ්‍යාව 23,270කි.

ඒ අනුව වරදකරුවන් වූ සියලු දෙනාම බෝම්බ පුපුරවා හැරීම් සිදු කළ පුද්ගලයන් ලෙස සලකා මෙම තීන්දුව ලබාදී නැත. නඩුවේ චෝදනාවන්ගෙන් විවිධ පුද්ගලයන්ට ප්‍රහාරය සම්බන්ධයෙන් තිබූ කාර්යභාරය, අනුබලය සහ සම්බන්ධතාවය වෙනස් විය.

එසේ නම් දඬුවම් වෙනස් වූයේ ඇයි?

අධිකරණය විසින් පස් දෙනකුට වසර 200 බැගින්ද, පස් දෙනකුට වසර 220 බැගින්ද, සිවුදෙනකුට වසර 240 බැගින්ද, එක් අයකුට වසර 260කද බරපතළ වැඩ සහිත සිර දඬුවම් නියම කර තිබේ.

එක් එක් චෝදනාවට අදාළ නීතිමය දඬුවම සහ ඒ ඒ විත්තිකරු සම්බන්ධයෙන් ඔප්පු වූ චෝදනා සංඛ්‍යාව අනුව අවසාන දඬුවම් එකතුව වෙනස් විය හැකිය. එම නිසා වසර 200, 220, 240 හෝ 260 යන සංඛ්‍යා හුදෙක් “එක් පුද්ගලයකු විසින් කළ එක් වරදක් සඳහා” නියම කළ කාලයක් ලෙස බැලිය නොහැක.

මෙවැනි බහු චෝදනා නඩුවක එකිනෙක සම්බන්ධ නොවන වරදවලට වෙන වෙනම දඬුවම් නියම කර ඒවා අනුක්‍රමිකව ගෙවීමට නියම කළ හැකි බැවින්, අවසාන එකතුව මිනිස් ජීවිත කාලයකට වඩා බොහෝ දුරට වැඩි විය හැකිය. ශ්‍රී ලංකා අධිකරණ තීන්දු තුළද එකම නඩුවක චෝදනා රැසකට දඬුවම් අනුක්‍රමිකව නියම කර අවුරුදු සිය ගණනක සමස්ත දඬුවම් කාලයක් ඇතිවූ අවස්ථා තිබේ.

ඒ නිසා “අවුරුදු 220ක සිර දඬුවම” යන්න සැමවිටම අර්ථ දක්වන්නේ පුද්ගලයකු සැබෑවටම වසර 220ක් එක දිගට සිරගතව සිටිය යුතු බව නොවේ. කුමන දඬුවම් එකවරද, කුමන දඬුවම් අනුක්‍රමිකවද ක්‍රියාත්මක කළ යුතුද යන්න තීන්දුවේ නියෝග අනුව තීරණය වේ.

මරණ දඬුවම දිය නොහැකි වූයේ ඇයි?

මෙහිදී වැදගත් වන්නේ නඩුව ගොනු කර ඇති නීතිමය වගන්ති ය.

1979 අංක 48 දරන ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ (තාවකාලික විධිවිධාන) පනතේ 2(2) වගන්තිය යටතේ එහි 2(1) වගන්තියේ ඇතැම් වරද සඳහා අවුරුදු 5කට නොඅඩු සහ අවුරුදු 20කට නොවැඩි සිර දඬුවම් නියම කළ හැකිය. එමෙන්ම එම පනතේ 3 වගන්තිය යටතේ අපරාධයක් සම්බන්ධයෙන් සූදානම් වීම, අනුබල දීම, කුමන්ත්‍රණය කිරීම හෝ උසිගැන්වීම වැනි ක්‍රියා සඳහාද අවුරුදු 5ත් 20ත් අතර සිර දඬුවමක් පනවා ඇති අතර, 3(c) යටතේ සඳහන් මරණයට හේතුවන ක්‍රියාව සම්බන්ධයෙන් ජීවිතාන්තය දක්වා සිර දඬුවමක් ලබාදිය හැකිය.

මෙම පාස්කු නඩුවේ පැමිණිල්ල ඉදිරිපත් කර ඇති චෝදනා අතර 3(a) වගන්තිය 2(1)(h) සමඟ කියවිය යුතු චෝදනාද තිබූ බව නඩුවේ අවසන් අදියරේදී අධිකරණයට දැනුම් දී තිබුණි. එම නිසා “පාස්කු ප්‍රහාරයකට සම්බන්ධ වූ ඕනෑම පුද්ගලයකුට මරණ දඬුවම අනිවාර්යයි” යන සරල නීතිමය අදහස මෙම නඩුවට යොදාගත නොහැක. අධිකරණය අවසානයේ එක් එක් විත්තිකරු සම්බන්ධයෙන් ඔප්පු වූ නිශ්චිත වරද සහ ඊට අදාළ දඬුවම අනුව ක්‍රියා කළ යුතුය.

එක් එක් වරදකට නීතියෙන් නියම කර ඇති උපරිම දඬුවම අවුරුදු 20ක් නම්, චෝදනා සිය ගණනක් හෝ දහස් ගණනක් වෙන වෙනම ඔප්පු වූ විට එක් එක් චෝදනාවට අදාළ දඬුවම් එකතු විය හැකිය. ඒ අනුව සමස්ත ගණනය වසර දහස් ගණනක් දක්වා යා හැකි අතර, අධිකරණයේ නියෝගය අනුව ඒවායේ කොටසක් එකවර ගෙවීමට හෝ අනුක්‍රමිකව ගෙවීමට හැකිය.

ඒ නිසා දඬුවමේ “200”, “220” හෝ “260” යන අවසාන සංඛ්‍යාව පමණක් බලා මේ නඩුවේ සියලු චෝදනාවලට ලැබුණු නීතිමය ප්‍රතිඵලය අවබෝධ කරගත නොහැක. එක් එක් විත්තිකරුට ඔප්පු වූ චෝදනා සහ ඒවාට නියම කළ දඬුවම් සම්පූර්ණ තීන්දුවෙන් පරීක්ෂා කළ යුතුය.

මරණ දඬුවමට වඩා 220 වසරේ වෙනස කුමක්ද?

මරණ දඬුවම යනු රාජ්‍යය විසින් පුද්ගලයකුගේ ජීවිතය අවසන් කරන දඬුවමකි. එයට වෙනස්ව බරපතළ වැඩ සහිත සිර දඬුවම යනු පුද්ගලයා ජීවත්ව සිටියදී බන්ධනාගාර දඬුවමක් ලබාදීමය.

ඒ නිසා අවුරුදු 220ක් වැනි දඬුවමක් ප්‍රායෝගිකව “220 වසරක් බන්ධනාගාරයේ සිටීම” ලෙස කියවීම නිවැරදි නොවේ. එය බොහෝ වෙන වෙනම චෝදනා සඳහා නියම කළ දඬුවම්වල නීතිමය එකතුවක් විය හැකිය.

තවත් වැදගත් කරුණක් වන්නේ මේ නඩුව අවසාන අධිකරණ තීන්දුවක් බවට පත් වූවා යැයි තවමත් පැවසිය නොහැකි වීමය. High Court-at-Bar නඩුවක තීන්දුවකට එරෙහි අභියාචනය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ හැකි බව අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 451(3) වගන්තිය පැහැදිලිව දක්වයි. එය අවම වශයෙන් විනිසුරුවරුන් පස් දෙනකුගෙන් යුත් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු මඬුල්ලක් ඉදිරියේ විභාග කිරීමට නීතිය ඉඩ දෙයි.

එකම පාස්කු නඩුව මෙයද?

නැහැ.

පාස්කු ප්‍රහාරයට අදාළව විවිධ පුද්ගලයන්ගේ හෝ ආයතනවල වගකීම් සම්බන්ධයෙන් විවිධ නඩු සහ විමර්ශන පැවතිණි. ආරක්ෂක හා බුද්ධි තොරතුරු සම්බන්ධයෙන් රාජකාරි පැහැර හැරීම පිළිබඳ වෙනම නඩුවකදී හිටපු පොලිස්පති පූජිත් ජයසුන්දර සහ හිටපු ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශ ලේකම් හේමසිරි ප්‍රනාන්දු සම්බන්ධයෙන්ද තීන්දුවක් ලබාදී තිබේ. එම නඩුවේ චෝදනා පදනම් වූ නීතිමය වගන්ති මෙම ප්‍රධාන ත්‍රස්ත නඩුවේ චෝදනාවලට සමාන නොවේ.

ඊට අමතරව පාස්කු ප්‍රහාරය සම්බන්ධයෙන් මූලික අයිතිවාසිකම් නඩුවක්ද පැවති අතර, එහිදී හිටපු ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන ඇතුළු වගඋත්තරකරුවන්ට වන්දි ගෙවීමට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය නියෝග කර තිබුණි.

ඒ අනුව ඊයේ තීන්දුවෙන් කියැවෙන්නේ පාස්කු ප්‍රහාරය සම්බන්ධ සියලු නීතිමය ප්‍රශ්න අවසන් වී ඇති බව නොවේ. එය ප්‍රධාන වශයෙන් ප්‍රහාර ක්‍රියාත්මක කිරීමට අනුබල දීම, කුමන්ත්‍රණය හා ඒ හා සම්බන්ධ අපරාධ ක්‍රියා පිළිබඳ එක් විශාල අපරාධ නඩුවක තීන්දුවකි.

අවසානයේ ඉතිරි වන ප්‍රශ්නය

පාස්කු ප්‍රහාරයෙන් ජීවිත විශාල සංඛ්‍යාවක් අහිමි වූ පසු, ජනතාව ඉදිරියේ ඇති ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය “අවුරුදු 200ක්ද, 220ක්ද, මරණ දඬුවමද?” යන්න පමණක් නොවේ.

කවුද කුමක් කළේද, කාට කුමන වගකීමක් තිබුණේද, එය සාක්ෂිවලින් කොතෙක් දුරට ඔප්පු වූයේද සහ එම එක් එක් වරදට නීතියෙන් නියම කළ හැකි දඬුවම කුමක්ද යන්නයි මේ තීන්දුවේ නීතිමය හරය.

එම නිසා මෙම නඩුවේ සම්පූර්ණ තීන්දුව ප්‍රසිද්ධ වූ පසු, එක් එක් වරදකරුට එරෙහිව ඔප්පු කළ චෝදනා, ඒ සඳහා අදාළ නීති වගන්ති, දඬුවම් එකතු කළ ආකාරය සහ නව දෙනා නිදහස් කිරීමට අධිකරණය දුන් නිශ්චිත හේතු වෙන වෙනම පරීක්ෂා කිරීම මෙම තීන්දුව තේරුම් ගැනීමට වඩාත් වැදගත් වනු ඇත.