දකුණු පිලිපීනයේ මින්දනාඕ (Mindanao) දූපත් වෙරළ තීරයට ඔබ්බෙන් අද (08) දින උදෑසන රිච්ටර් මාපකාංක 7.8ක අතිශය ප්රබල භූමිකම්පාවක් සිදුවී තිබේ. මෙම භූමි කම්පාව හේතුවෙන් මින්දනාඕ කලාපයේ ගොඩනැඟිලි රැසක් විනාශ වී ඇති අතර, පිලිපීනය, ඉන්දුනීසියාව සහ ජපානය ඇතුළු ආසියානු කලාපීය රටවල් කිහිපයකටම හදිසි සුනාමි අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර ඇත.
ඇමෙරිකානු භූ විද්යා සමීක්ෂණ ආයතනය (USGS) සහ පිලිපීන ගිනිකඳු හා භූ කම්පන විද්යා ආයතනය (PHIVOLCS) සනාථ කරන පරිදි මෙම භූ කම්පනය සිදුව ඇත්තේ පිලිපීන වේලාවෙන් අද පෙරවරු 7:37 ට පමණ වේ. එරට ඉතිහාසය පරීක්ෂා කිරීමේදී මෙය 1990 වසරෙන් පසු පිලිපීනයට බලපෑ ප්රබලම භූ කම්පනය ලෙස වාර්තා වේ.
සිදුවූ දැවැන්ත දේපල හානි සහ ගොඩනැඟිලි කඩා වැටීම්
භූමි කම්පාවේ ප්රබලත්වය නිසා මින්දනාඕ හි ජෙනරල් සැන්ටොස් (General Santos) නගරයේ පිහිටි තෙමහල් ගොඩනැඟිල්ලක් (ප්රකට Jollibee අවන්හලක් පවත්වාගෙන ගිය ස්ථානයක්) මුළුමනින්ම කඩා වැටී ධූලි වලාකුළක් බවට පත්වන අයුරු සමාජ මාධ්ය ඔස්සේ ප්රචාරය විය.
මීට අමතරව තවත් වෙළෙඳ සංකීර්ණ, පාසල් ගොඩනැඟිලි, නිවාස සහ පොලිස් ස්ථාන රැසකට බරපතල හානි සිදුව ඇති අතර, ප්රදේශය පුරා විදුලි බලය ද ඇණහිට තිබේ. මූලික නිල වාර්තාවලට අනුව මේ වන විට එක් මරණයක් සහ පුද්ගලයන් සිව්දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති බව තහවුරු වී ඇති අතර, සුන්බුන් අතර මිනිසුන් සිරවී ඇත්දැයි සෙවීමේ සහන මෙහෙයුම් ක්රියාත්මක වේ. භූ කම්පනයෙන් පසු රිච්ටර් මාපකාංක 6.5ක ප්රබල පසු කම්පන (Aftershocks) 16කට වඩා වාර්තා වී ඇත.
මීටර් 3ක් උස සුනාමි රළ පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම්
පැසිෆික් සුනාමි අනතුරු ඇඟවීමේ මධ්යස්ථානය (PTWC) පෙන්වා දෙන්නේ පිලිපීන වෙරළ තීරයට මීටර් 3ක් (අඩි 10ක්) දක්වා උසින් යුත් සුනාමි රළ පැමිණීමේ අවදානමක් පවතින බවයි. එමෙන්ම ඉන්දුනීසියාව සහ මලයාසියාව වැනි අසල්වැසි රටවල වෙරළ තීරයන්ට මීටර් 1ක් දක්වා උස රළ පැමිණිය හැකි බවටද අනාවැකි පළ කර ඇත.
පිලිපීන PHIVOLCS ආයතනය විසින් සරංගානි (Sarangani), ඩැවෝ ඔක්සිඩෙන්ටල් (Davao Occidental), තාවි-තාවි (Tawi-tawi) සහ සුලූ (Sulu) ඇතුළු වෙරළබඩ පළාත් 9ක ජනතාවට වහාම උස් බිම් වෙත යන ලෙස නියෝග කර තිබේ. වරායන්හි සහ නොගැඹුරු මුහුදේ පවතින බෝට්ටු වහාම වෙරළෙන් ඉවත් කරන ලෙසත්, ගැඹුරු මුහුදේ සිටින බෝට්ටු නැවත දැනුම් දෙනතුරු ගොඩබිමට නොපැමිණ මුහුදේම රැඳී සිටින ලෙසත් නියෝග කර ඇත.
පිලිපීන ජනාධිපතිවරයාගේ හදිසි ප්රකාශය
සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් අද උදෑසන විශේෂ ප්රකාශයක් කළ පිලිපීන ජනාධිපති ෆර්ඩිනන්ඩ් මාකෝස් (Ferdinand Marcos Jr.), සිවිල් ආරක්ෂක කාර්යාලය සහ ජාතික ආපදා අවදානම් කළමනාකරණ කවුන්සිලය ඇතුළු සියලුම සහන සේවා ආයතන වහාම ක්රියාත්මක වූ බව පැවසීය. එමෙන්ම, බලපෑමට ලක්වූ මින්දනාඕ කලාපයේ සියලුම පාසල් තාවකාලිකව වසා දැමීමටද පියවර ගෙන තිබේ.
පිලිපීනය සහ ඉන්දුනීසියාව පැසිෆික් ‘ගිනිකුණු වළල්ල’ (Pacific Ring of Fire) මත පිහිටා තිබීම හේතුවෙන් මෙලෙස නිරන්තරයෙන් ප්රබල භූ කම්පනවලට ලක්වන බව භූ විද්යාඥයෝ පවසති. මේ වන විට ආපදා සහන කණ්ඩායම් වෙරළබඩ ජනතාව ආරක්ෂිත ස්ථාන කරා නෙරපා හැරීමේ මෙහෙයුම්වල නිරතව සිටිති.
