ඒඩ්ස් මර්දන ආධාර ට්‍රම්ප් කප්පාදු කරයි

ලොව වැඩිම එච්.අයි.වී. (HIV) ආසාදිතයන් පිරිසක් (මිලියන 8කට අධික) වෙසෙන දකුණු අප්‍රිකාව වෙත එච්.අයි.වී සහ ඒඩ්ස් ව්‍යාප්තිය මර්දනය කිරීම සඳහා ඇමරිකාව විසින් ලබාදුන් සියලුම මූල්‍ය ආධාර කප්පාදු කිරීමට ට්‍රම්ප් පරිපාලනය තීරණය කර ඇත.

ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ ‘ඒඩ්ස් සහන සඳහා වූ ජනාධිපති හදිසි අරමුදල’ (Pepfar) හරහා මීට පෙර වසරකට ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 400ක (පවුම් මිලියන 300ක) දැවැන්ත මුදලක් දකුණු අප්‍රිකාවේ සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රය වෙනුවෙන් වෙන් කෙරුණි. එය දකුණු අප්‍රිකාවේ සමස්ත ඒඩ්ස් මර්දන වියදමෙන් පහෙන් එකක් (1/5) පමණ විය.

ආධාර නැවතීමට හේතුව

ඇමරිකානු රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව ප්‍රකාශ කරන්නේ දකුණු අප්‍රිකාව තුළ වෙසෙන සුළුතර සුදු ජාතික (Afrikaner) ප්‍රජාව ආරක්ෂා කිරීමට එරට රජය අපොහොසත් වීම සහ ඇමරිකාව කළ ප්‍රතිපත්තිමය ඉල්ලීම්වලට යහපත් ප්‍රතිචාර නොදැක්වීම හේතුවෙන් මෙම ආධාර අදියර වශයෙන් නතර කිරීමට (Phased drawdown) පියවර ගත් බවයි.

ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් බලයට පත්වීමෙන් පසු නිකුත් කළ විධායක නියෝගයක් මඟින් දකුණු අප්‍රිකාවේ පවතින ‘කළු ජාතික ආර්ථික සබල ගැන්වීමේ’ (BEE) ප්‍රතිපත්තිය විවේචනයට ලක් කර තිබුණි. එමඟින් සුදු ජාතික ඉඩම් හිමියන්ට එරෙහිව ප්‍රචණ්ඩත්වය උත්තේජනය වන බවට ඇමරිකාව චෝදනා කළද, දකුණු අප්‍රිකානු රජය පවසන්නේ වර්ණභේදවාදී (Apartheid) යුගයේ සිදුවූ ආර්ථික අසමානතාවය වෙනස් කිරීමට එම ප්‍රතිපත්තිය අත්‍යවශ්‍ය බවයි.

මීට අමතරව, දකුණු අප්‍රිකාව විසින් ජාත්‍යන්තර අධිකරණය හමුවේ ඊශ්‍රායලයට එරෙහිව ගොනුකළ නඩුව සහ ඉරානය සමඟ පවතින සමීප සබඳතා ද ඇමරිකාවේ අමනාපයට හේතු වී තිබේ. දකුණු අප්‍රිකාව මධ්‍යම ආදායම් ලබන රටක් බැවින් තමන්ගේ සෞඛ්‍ය වැඩසටහන් තනිවම පවත්වාගෙන යාමට ඔවුන්ට හැකියාව ඇති බව ඇමරිකානු නිලධාරීහු පවසති.

ඇමරිකාවේ මෙම තීරණය පිළිබඳව තමන්ට නිල වශයෙන් දන්වා නොමැති වුවද, බාහිර ආධාර මත යැපීම අඩු කරමින් ස්වයංපෝෂිත සෞඛ්‍ය සැලැස්මක් (Self-reliance plan) වෙනුවෙන් තමන් දිගු කලක සිට වැඩකටයුතු කරමින් සිටින බව දකුණු අප්‍රිකානු සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය පවසයි. එමෙන්ම, රෝගීන්ගේ ජීවිත බේරාගැනීම සඳහා ලබාදෙන ‘ප්‍රතිවෛරස් ඖෂධ’ (Antiretroviral drugs) සඳහා වැයවන සම්පූර්ණ මුදල පියවනු ලබන්නේ දකුණු අප්‍රිකානු රජය මඟින් බැවින්, ඇමරිකානු ආධාර නැවතීමෙන් එම ඖෂධ සැපයුමට බාධාවක් නොවන බවද ඔවුහු අවධාරණය කරති.

පසුගිය වසරේ ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සහ දකුණු අප්‍රිකානු ජනාධිපති සිරිල් රාමෆෝසා අතර පැවති ධවල මන්දිර සාකච්ඡාවලදී ද මෙම මතභේද උණුසුම් මුහුණුවරක් ගත් අතර, පසුගිය නොවැම්බරයේ දකුණු අප්‍රිකාවේ පැවති G20 රාජ්‍ය නායක සමුළුව ද ඇමරිකාව විසින් වර්ජනය කරනු ලැබීය.